📚 सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन
✨ परीक्षेसाठी महत्त्वाचे प्रमुख मुद्दे ✨
🌍 भारतीय प्रबोधन
- 📖 इंग्रजी शिक्षणामुळे नवीन विचारांचा प्रसार झाला.
- 💡 अंधश्रद्धा, जातिभेद व रूढी यांविरुद्ध जागृती झाली.
- 🤝 समता, मानवता आणि बंधुता यांवर आधारित समाजाची कल्पना पुढे आली.
- ✍️ विचारवंतांनी लेखनाद्वारे जनजागृती केली.
🕉️ ब्राह्मो समाज (१८२८)
- 👤 संस्थापक : राजा राममोहन रॉय
- ☝️ एकेश्वरवादाचा पुरस्कार
- ❌ सतीप्रथा, बालविवाह, पडदा पद्धतीला विरोध
- 👩🎓 स्त्रीशिक्षण व विधवा विवाहाचे समर्थन
- 📰 संवाद कौमुदी वृत्तपत्र सुरू केले.
🙏 प्रार्थना समाज
- 👤 डॉ. आत्माराम पांडुरंग
- ☝️ एकेश्वरवाद
- ❌ मूर्तिपूजा व कर्मकांडाला विरोध
- 🏫 स्त्रीशिक्षण, अनाथालये, रात्रशाळा सुरू केल्या.
- 🤝 डिप्रेस्ड क्लासेस मिशनची स्थापना.
🌾 सत्यशोधक समाज (१८७३)
- 👤 महात्मा जोतीराव फुले
- ⚖️ समतेवर आधारित समाज
- 🚫 अस्पृश्यतेला विरोध
- 🎓 बहुजन व स्त्रीशिक्षणाचा पुरस्कार
- 📚 गुलामगिरी, शेतकऱ्याचा आसूड यांसारखे ग्रंथ.
📜 आर्य समाज (१८७५)
- 👤 स्वामी दयानंद सरस्वती
- 📖 सत्यार्थ प्रकाश
- 🕉️ "वेदांकडे परत चला"
- 👩🦰 स्त्री-पुरुष समानतेचा पुरस्कार
🌍 रामकृष्ण मिशन (१८९७)
- 👤 स्वामी विवेकानंद
- ❤️ लोकसेवा, शिक्षण व आरोग्य
- 🌎 शिकागो धर्म परिषद (१८९३)
- 🔥 "उठा, जागे व्हा..." संदेश
👩 स्त्री सुधारणा
- 👩🏫 सावित्रीबाई फुले यांनी मुलींची पहिली शाळा सुरू केली.
- 🏠 बालहत्या प्रतिबंधक गृह
- 💍 विधवा पुनर्विवाहाचा पुरस्कार
- 🏫 महर्षी कर्वे यांनी महिला शिक्षणासाठी कार्य केले.
- ⚖️ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी स्त्रीहक्कांचा पुरस्कार केला.
☪️ मुस्लीम समाजातील सुधारणा
- 👤 सर सय्यद अहमद खान
- 🏫 मोहम्मदन अँग्लो ओरिएंटल कॉलेज
- 🎓 पुढे अलिगढ मुस्लिम विद्यापीठ
- 🔬 आधुनिक शिक्षणाचा पुरस्कार
🛕 हिंदू समाजातील सुधारणा
- 🏛️ हिंदू महासभा (१९१५)
- 🎓 बनारस हिंदू विद्यापीठ
- 🇮🇳 राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (१९२५)
- 🤝 पतित पावन मंदिराची स्थापना
🎨 प्रबोधनाचे इतर परिणाम
- 📚 साहित्य व समाजसुधारणा
- 📰 वृत्तपत्रांतून जनजागृती
- 🎼 संगीत व चित्रकलेचा विकास
- 🔬 वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा प्रसार
- 🏅 रवींद्रनाथ टागोर व सी. व्ही. रामन यांना नोबेल पुरस्कार
⭐ परीक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे
- ✅ ब्राह्मो समाज – राजा राममोहन रॉय
- ✅ सत्यशोधक समाज – महात्मा फुले (१८७३)
- ✅ आर्य समाज – स्वामी दयानंद (१८७५)
- ✅ रामकृष्ण मिशन – स्वामी विवेकानंद (१८९७)
- ✅ मुलींची पहिली शाळा – सावित्रीबाई फुले (१८४८)
- ✅ राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ– डॉ. हेडगेवार (१९२५)
- ✅ प्रबोधनामुळे समाजात समता, शिक्षण आणि विज्ञाननिष्ठा वाढली.
No comments:
Post a Comment