📜सविनय कायदेभंग चळवळ Quiz

📜 सविनय कायदेभंग चळवळ

📚 एकूण प्रश्न : १० 🎯 प्रत्येक प्रश्न : १ गुण 🏆 एकूण गुण : १०

१. गांधीजींनी मिठाचा कायदा मोडण्यासाठी मीठ हीच वस्तू निवडण्यामागील सर्वात योग्य कारण कोणते?

A) मीठ फक्त श्रीमंत लोक वापरत होते. B) मीठ ही सर्वसामान्यांच्या जीवनातील आवश्यक वस्तू होती. C) मीठ भारतात मोठ्या प्रमाणावर निर्यात होत होते. D) मीठ बनवणे केवळ गांधीजींना शक्य होते.

✅ योग्य उत्तर : B) मीठ ही सर्वसामान्यांच्या जीवनातील आवश्यक वस्तू होती.

💡 स्पष्टीकरण : मीठ हा प्रत्येकाच्या आहारातील आवश्यक घटक असल्यामुळे मिठावरील कर सामान्य जनतेवर अन्यायकारक होता.

२. दांडी यात्रेदरम्यान गांधीजींनी गावोगावी भाषणे केली. याचा चळवळीवर कोणता परिणाम झाला असावा?

A) लोकांमध्ये भीती वाढली. B) फक्त गुजरातमधील लोक सहभागी झाले. C) कायदेभंगाचा संदेश सर्वत्र पोहोचला आणि लोकांचा सहभाग वाढला. D) ब्रिटिश सरकारने चळवळ त्वरित बंद केली.

✅ योग्य उत्तर : C) कायदेभंगाचा संदेश सर्वत्र पोहोचला आणि लोकांचा सहभाग वाढला.

💡 स्पष्टीकरण : गांधीजींच्या भाषणांमुळे लोकांना निर्भय होऊन कायदेभंग चळवळीत सहभागी होण्याचे आवाहन मिळाले.

३. गढवाल पलटणीने सत्याग्रहींवर गोळीबार करण्यास नकार दिला. या घटनेतून कोणता निष्कर्ष काढता येतो?

A) सर्व सैनिकांनी सरकारचा विरोध केला. B) अहिंसक आंदोलनाचा नैतिक प्रभाव काही सैनिकांवरही पडला. C) सत्याग्रहींकडे शस्त्रे होती. D) ब्रिटिश सरकारने गोळीबाराचा आदेश दिलाच नव्हता.

✅ योग्य उत्तर : B) अहिंसक आंदोलनाचा नैतिक प्रभाव काही सैनिकांवरही पडला.

💡 स्पष्टीकरण : निःशस्त्र सत्याग्रहींवर गोळीबार करणे अन्यायकारक वाटल्यामुळे चंद्रसिंग ठाकूर यांनी आदेश पाळण्यास नकार दिला.

४. महाराष्ट्रातील काही ठिकाणी मिठाचा सत्याग्रह न करता जंगल सत्याग्रह करण्यात आला. यावरून काय लक्षात येते?

A) महाराष्ट्रात लोकांना मिठाचे महत्त्व माहीत नव्हते. B) चळवळीतील कायदेभंग स्थानिक परिस्थितीनुसार वेगवेगळ्या स्वरूपात केला गेला. C) जंगल सत्याग्रहाचा स्वातंत्र्य चळवळीशी संबंध नव्हता. D) महाराष्ट्रातील लोकांनी सविनय कायदेभंगाला विरोध केला.

✅ योग्य उत्तर : B) चळवळीतील कायदेभंग स्थानिक परिस्थितीनुसार वेगवेगळ्या स्वरूपात केला गेला.

💡 स्पष्टीकरण : ज्या ठिकाणी मिठागरे नव्हती, तेथे लोकांनी जंगलविषयक कायदे मोडले. म्हणजेच स्थानिक परिस्थितीनुसार आंदोलनाचे स्वरूप बदलले.

५. बाबू गेनू यांनी परदेशी मालाचा ट्रक अडवण्यासाठी स्वतःचा जीव धोक्यात घातला. या कृतीचा मुख्य उद्देश कोणता होता?

A) वैयक्तिक प्रसिद्धी मिळवणे B) ब्रिटिशांविरुद्ध सशस्त्र युद्ध करणे C) स्वदेशी आणि परदेशी मालावरील बहिष्काराला पाठिंबा देणे D) मुंबईतील वाहतूक बंद करणे

✅ योग्य उत्तर : C) स्वदेशी आणि परदेशी मालावरील बहिष्काराला पाठिंबा देणे

💡 स्पष्टीकरण : बाबू गेनू परदेशी मालावरील बहिष्कार आंदोलनात सहभागी होते. परदेशी मालाची वाहतूक रोखताना त्यांनी बलिदान दिले.

६. सविनय कायदेभंग चळवळ ही आधीच्या काही चळवळींपेक्षा अधिक व्यापक का ठरली?

A) ती फक्त शहरांमध्ये झाली. B) त्यात केवळ नेते सहभागी झाले. C) खेड्यापाड्यांतील जनता आणि महिलांनीही मोठ्या प्रमाणात सहभाग घेतला. D) ती केवळ विद्यार्थ्यांपुरती मर्यादित होती.

✅ योग्य उत्तर : C) खेड्यापाड्यांतील जनता आणि महिलांनीही मोठ्या प्रमाणात सहभाग घेतला.

💡 स्पष्टीकरण : शहरांबरोबरच ग्रामीण भागातील जनतेने सहभाग घेतला. महिलांनीही सत्याग्रहाचे नेतृत्व केले.

७. पहिल्या गोलमेज परिषदेत राष्ट्रीय सभेने सहभाग घेतला नाही. त्यामुळे परिषद निष्फळ ठरल्याचे का म्हटले गेले?

A) ब्रिटनचे प्रतिनिधी उपस्थित नव्हते. B) भारतातील प्रमुख प्रातिनिधिक राजकीय संस्था सहभागी नव्हती. C) डॉ. आंबेडकर उपस्थित नव्हते. D) परिषद भारतात झाली नव्हती.

✅ योग्य उत्तर : B) भारतातील प्रमुख प्रातिनिधिक राजकीय संस्था सहभागी नव्हती.

💡 स्पष्टीकरण : राष्ट्रीय सभा ही देशाची प्रमुख प्रातिनिधिक संस्था होती. तिच्या सहभागाशिवाय भारताच्या घटनात्मक प्रश्नांवरील चर्चा अपुरी ठरली.

८. गांधी-आयर्विन करारामुळे सविनय कायदेभंग चळवळ काही काळासाठी मागे घेण्यात आली. यावरून गांधीजींच्या कार्यपद्धतीबद्दल काय दिसून येते?

A) ते नेहमी संघर्षच करत असत. B) ते परिस्थितीनुसार वाटाघाटी आणि तडजोडीलाही महत्त्व देत असत. C) ते ब्रिटिश सरकारला पूर्ण पाठिंबा देत असत. D) ते चळवळीला विरोध करत होते.

✅ योग्य उत्तर : B) ते परिस्थितीनुसार वाटाघाटी आणि तडजोडीलाही महत्त्व देत असत.

💡 स्पष्टीकरण : गांधीजींनी संघर्षाबरोबरच संवाद आणि वाटाघाटीचाही मार्ग स्वीकारला. गांधी-आयर्विन करार हे त्याचे उदाहरण आहे.

९. दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत गांधीजींना मतैक्य निर्माण करण्यात अपयश आले. याचे प्रमुख कारण काय होते?

A) भारतात कोणतेही राजकीय मतभेद नव्हते. B) अल्पसंख्याकांच्या प्रश्नावर आणि भावी संघराज्याच्या स्वरूपावर मतभेद होते. C) गांधीजी परिषदेला उपस्थितच नव्हते. D) ब्रिटिश प्रतिनिधी उपस्थित नव्हते.

✅ योग्य उत्तर : B) अल्पसंख्याकांच्या प्रश्नावर आणि भावी संघराज्याच्या स्वरूपावर मतभेद होते.

💡 स्पष्टीकरण : विविध जाती-जमाती, पक्ष आणि संस्थानिकांच्या प्रतिनिधींमध्ये अल्पसंख्याकांचा प्रश्न व संघराज्याच्या स्वरूपावर मतभेद होते.

१०. सविनय कायदेभंग चळवळीत लोकांनी ब्रिटिशांचे अन्यायकारक कायदे अहिंसेने मोडले. या पद्धतीचा सर्वात महत्त्वाचा परिणाम कोणता झाला?

A) भारतीय जनता निःशस्त्र असूनही संघटित प्रतिकार करू शकते हे स्पष्ट झाले. B) ब्रिटिश सरकारने भारताला त्वरित स्वातंत्र्य दिले. C) सर्व भारतीयांनी शस्त्रे स्वीकारली. D) चळवळ केवळ एका शहरापुरती मर्यादित राहिली.

✅ योग्य उत्तर : A) भारतीय जनता निःशस्त्र असूनही संघटित प्रतिकार करू शकते हे स्पष्ट झाले.

💡 स्पष्टीकरण : दडपशाही असूनही लोकांनी मोठ्या प्रमाणात अहिंसक प्रतिकार केला. त्यामुळे भारतीय जनतेची संघटनशक्ती आणि धैर्य स्पष्ट झाले.

🎉 अभिनंदन! 🎉

🇮🇳 सविनय कायदेभंग चळवळ — आकलनाधारित सराव टेस्ट